Straż Graniczna Morski Oddział Straży Granicznej Historia -

Nawigacja

Historia

Historia

Autor:
13.01.2016

Historia orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej

Początki Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej sięgają roku 1949. Wtedy to powstał pomysł założenia orkiestry dętej w ówczesnej Kaszubskiej Jednostce Wojsk Ochrony Pogranicza. Spośród siedmiu kompanii liczących razem około siedmiuset żołnierzy służby zasadniczej wybrano siedmiu, którzy mieli stworzyć zespół muzyczny. Nie posiadali oni żadnego wykształcenia muzycznego, ale muzyczne tradycje rodzinne i potrafili grać na instrumentach muzycznych. Pochodzili z różnych regionów Polski: ze Śląska, z okolic Warszawy, Lublina, Radziejowa Kujawskiego. Przez dwa lata, odbywając służbę wojskową, przygrywali na uroczystościach wojskowych, a także w kasynie na zabawach. Po ukończeniu służby wojskowej w 1951 roku zespół rozpadł się. Jednak dwóch jego członków, Henryk Kornacki oraz Marian Pawlik, przeszło do służby zawodowej, stając się pierwszą kadrą orkiestry.

 

001

Zdjęcie zespołu będącego zalążkiem Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej, Gdańsk, 1949 r.

W listopadzie 1951 roku ukazał się rozkaz powołujący do życia Orkiestrę Kaszubskiej Jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza – późniejszej Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Jednak tworzenie orkiestry nie odbywało się bez problemów i jako pododdział zaczęła ona funkcjonować od marca 1952 roku. I tak rok 1952 uznaje się dzisiaj za rok powstania Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku.Pierwszym kapelmistrzem orkiestry został st. sierż. Andrzej Romanowicz (na zdjęciu z batutą). Nie był on wykształcony muzycznie. Nie pisał instrumentacji. Potrafił grać na trąbce i skrzypcach, lecz nigdy nie pobierał nauk w szkole muzycznej.

 

002

Orkiestra Kaszubskiej Jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza, Sopot 1954 r.

Orkiestra złożona była w większości z żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W służbie zawodowej poza kapelmistrzem było tylko dwóch muzyków. Przy każdym poborze kapelmistrz wybierał żołnierzy do orkiestry. Byli to chłopcy, którzy swe pierwsze kroki muzyczne stawiali w różnych orkiestrach amatorskich w kraju, przeważnie na Śląsku w orkiestrach górniczych. Zwykle kapelmistrz wybierał kandydatów, którzy umieli grać na instrumentach w stopniu zaawansowanym. Zdarzało się również, że byli to żołnierze, którzy nie grali na żadnym instrumencie, ale wykazywali duże zdolności muzyczne. Uczyli się oni gry początkowo na werblu, a później na instrumencie dętym u kapelmistrza orkiestry. Wielu z nich wojsko kierowało później do szkół muzycznych I, a nawet II stopnia. Tamburmajorem był wtedy najstarszy służbą Henryk Kornacki. Orkiestra w swych początkach liczyła 22 członków. Liczba ta jednak często ulegała zmianom.

Początkowo w skład orkiestry wchodziły takie instrumenty, jak: klarnety, trąbki, sakshorny altowe, tenorowe, barytonowe, puzony, tuby, werble. Przez kolejne lata orkiestra rozwijała się, stawała się coraz bardziej liczna i poszerzyła swój skład o obój, kornety, waltornie, saksofony altowe, tenorowe i barytonowy, lirę, talerze, bęben. W okresie największej liczebności, składała się z 45 instrumentalistów.Po odejściu do rezerwy st. sierż. Andrzeja Romanowicza, w 1957 roku, stanowisko kapelmistrza objął por. Klemens Rusiecki, młody kapelmistrz po dwuletniej szkole kapelmistrzowskiej. Szkoły takie popularne były po wojnie.

 

003

Członkowie Orkiestry Kaszubskiej Jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza w 1957 r.

W roku 1966 pełniącym obowiązki kapelmistrza został st. sierż. Henryk Kornacki, absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia im. Fryderyka Chopina w Gdańsku Wrzeszczu, klasy klarnetu mgr. Jana Zaręby. Był on jednym z członków zespołu, będącego zalążkiem orkiestry w 1949 roku. Wspaniały klarnecista, tamburmajor i dyrygent, dowódca i pedagog. Grał także na trąbce i saksofonie. W latach siedemdziesiątych był dyrygentem orkiestry Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Henryka Wieniawskiego w Gdańsku Oruni, a także orkiestry dętej w Łubianie koło Kościerzyny. Dziś prowadzi orkiestrę dętą gminy Wejherowo.Od 1968 roku kapelmistrzem był mjr Florian Sadkiewicz.

 

004

Skład Orkiestry Kaszubskiej Jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza w 1972 r.

W 1975 roku odszedł ze służby mjr Sadkiewicz, a pełniącym obowiązki kapelmistrza został jak wcześniej st. sierż. Henryk Kornacki. Następnie w roku 1977 stanowisko kapelmistrza objął ppor. Andrzej Midor. Był on pierwszym kapelmistrzem, który ukończył studia wyższe na Akademii Muzycznej. Funkcję tamburmajora przejął wtedy chor. Mirosław Bytner. W roku 1986 został on kapelmistrzem orkiestry, a batutę wraz ze stanowiskiem tamburmajora przekazał chor. Andrzejowi Krześlakowi. W 1991 roku Wojska Ochrony Pogranicza zostały przekształcone w Straż Graniczną. Orkiestra Morskiego Oddziału Straży Granicznej liczyła wtedy zaledwie kilkunastu funkcjonariuszy. Dwa lata później Morski Oddział Straży Granicznej otrzymał rozkaz rozformowania orkiestry. Jednak przypadek sprawił, że orkiestrą zainteresowały się władze państwowe i pozostała ona w strukturach formacji. W roku 1994 jej kapelmistrzem został chor. SG Andrzej Krześlak. Już jako 15 letni chłopiec grał on i pobierał nauki (jako elew – małoletni żołnierz) w Orkiestrze Reprezentacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy (dzisiejszej Orkiestrze Reprezentacyjnej Wojska Polskiego). W 1981 roku ukończył Wojskową Szkołę Muzyczną II stopnia w Gdańsku w klasie klarnetu por. mgr. Stefana Mostka i rozpoczął zawodową służbę wojskową w orkiestrze Wyższej Szkoły Lotniczej w Dęblinie jako klarnecista, a następnie od 1983 roku w orkiestrze ówczesnej Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. W roku 2006 formacja Straży Granicznej stała się zawodowa i w związku z tym w orkiestrze nie było już funkcjonariuszy służby kandydackiej. Rok później chor. Andrzej Krześlak, przechodząc na emeryturę, przekazał orkiestrę pod opiekę kpt. SG Jarosława Rywalskiego, który funkcję kapelmistrza Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej sprawuje do dziś. Od tego samego roku tamburmajorem orkiestry jest sierż. SG Tomasz Winczewski. Kpt. SG Jarosław Rywalski w roku 1990 ukończył Szkołę Muzyczną II stopnia im. Fryderyka Chopina w Gdańsku Wrzeszczu. W latach 1990 – 2000 był nauczycielem gry na trąbce w Szkole Muzycznej I stopnia w Tczewie. W latach 1990 – 1996 grał również w orkiestrze Marynarki Wojennej w Gdyni. Studiował grę na trąbce u prof. Szymona Pawłowskiego na Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Studia ukończył w 1998 roku. Rok później został członkiem Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej. Następnie, już jako kapelmistrz, w roku 2008 ukończył podyplomowe studia Dyrygentury Orkiestr Dętych. Obecnie Orkiestra MOSG liczy 22 muzyków, w większości absolwentów szkół muzycznych, a nawet wyższych studiów muzycznych oraz studentów Akademii Muzycznej. Jako jedna z niewielu orkiestr mundurowych w swoich szeregach znalazła miejsce również dla kobiet.

Działalność i repertuar Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej.

W początkach istnienia orkiestry repertuar zazwyczaj zapożyczany był z innych orkiestr dętych, gdyż nie było dostępu do nut. Żołnierze przywozili ze śląskich orkiestr walce i czeskie polki. Orkiestra miała w swym repertuarze wiele tańców narodowych takich kompozytorów, jak Stanisław Moniuszko czy Henryk Wieniawski: kujawiaki, polonezy, mazury. Muzykę ludową – kaszubską, np. Suitę kaszubską w instrumentacji Kazimierza Wiłkomirskiego, a także wiązanki melodii kaszubskich i innych ludowych melodii. W repertuarze nie zabrakło oczywiście marszy, które stanowią bardzo ważną formę w muzyce wojskowej, a także piosenek żołnierskich.

 

005

Nuty tańców polskich pisane ręką pierwszego kapelmistrza orkiestry st. sierż. Andrzeja Romanowicza.

Orkiestra współpracowała z amatorskim zespołem artystycznym, który działał w Kaszubskiej Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w latach 1968 – 1986. Zespół ten występował pod nazwą „Radary”, a później „ Zielone otoki”, przez żołnierzy natomiast nazywany był "Estradą". Jego kierownikiem artystycznym był przez długie lata aktor Teatru Wybrzeże Henryk Bista. Orkiestra zagrała kilka wspólnych koncertów z „Estradą”. Często bywało też, że z orkiestrą występował wokalista zespołu Andrzej Cieślik.Swą działalnością muzyczną orkiestra obejmowała całą północną Polskę, ale nie tylko. Występowała także w Warszawie, Radomiu, Lubaniu, Zielonej Górze, Białymstoku i Częstochowie. Kilkakrotnie wystąpiła również w Okręgu Kaliningradzkim. Uczestniczyła w wielu konkursach i przeglądach orkiestr wojskowych.

 

006

Program koncertu przygotowany na festiwal orkiestr w Radomiu w 1979 r.

 

007

Występy orkiestry to także pokazy musztry paradnej. Układ musztry zwykle ustalany był przez kapelmistrza lub tamburmajora orkiestry.

 

008

010

Karty scenariusza musztry paradnej orkiestry z 1979 r.

 

011

Pokaz musztry paradnej. Orkiestra Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza.

Orkiestra występowała w czasie różnych uroczystości okolicznościowych, świąt państwowych, wojskowych, a także kościelnych. Dawała też koncerty i pokazy dla dzieci i młodzieży w szkołach.

 

012

Orkiestra Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Przemarsz ulicami jednego z miast Wybrzeża.

 

013

Orkiestra Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza podczas nadania statkowi im. mjr H. Sucharskiego.

W 1979 roku orkiestra otrzymała wyróżnienie na Przeglądzie Orkiestr Wojskowych w Lubaniu.

 

014

Akt wręczenia nagrody wyróżnienia orkiestrze Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza . Lubań, 1979 r.

Istniały zespoły kameralne złożone z członków orkiestry, które brały udział w przeglądach wojskowych zespołów muzycznych. W 1979 roku jeden z zespołów otrzymał wyróżnienie w VII Ogólnowojskowym Konkursie Kameralnych Zespołów Muzycznych w Świeradowie Zdroju.

 

015

Jeden z zespołów orkiestry Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza.

 

016

Dyplom z wyróżnieniem dla zespołu kameralnego orkiestry, z konkursu zespołów muzycznych w Świeradowie w 1979 r.

W 1981 roku Orkiestra Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza otrzymała honorową plakietkę miasta Sopotu.

 

017

Bywały również wojskowe przeglądy solistów. Na jednym z takich przeglądów w 1984 roku muzyk orkiestry Marek Gisel (tubista) zajął I miejsce wśród solistów orkiestr wojskowych z całej Polski.

Od roku 2003 do dnia dzisiejszego orkiestra współpracuje z tamburmajorkami Pałacu Młodzieży w Gdańsku. Opiekunem i choreografem zespołu tamburmajorek jest pan Brunon Rudko.

 

018

Tamburmajorki Pałacu Młodzieży w Gdańsku z orkiestrą Morskiego Oddziału Straży Granicznej. Rewia orkiestr. Tczew, 2007 r.

W latach 90-tych zaczęto wprowadzać do repertuaru muzykę rozrywkową. Dziś orkiestra Morskiego Oddziału Straży Granicznej poza muzyką marszową ma w swym repertuarze muzykę popularną, filmową, jazzową, a także klasyczną takich kompozytorów jak: Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeusz Mozart, Johannes Brahms, Modest Musorgski, George Gershwin, Astor Piazzolla.

do góry